انواع صندوق‌های قابل‌ معامله در بورس (ETF)

بازده واحدهای صندوق‌­های سرمایه­‌گذاری، با استفاده از ارزش خالص دارایی یا NAV ارزیابی و قیمت‌گذاری ­می‌­شود.

ارزش خالص دارایی یا  (Net Asset Value (NAV، برابر است با:

             تقسیم بر تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری در صندوق /  تمامی بدهی های یک سبد – مجموع تمام داراییها    =  ارزش خالص دارایی

یکی از معروف­ترین این صندوق­‌ها، صندوق سرمایه­‌گذاری قابل معامله در بورس (EXCHANGE TRADED FUND) یا ETF نام دارد که همانند یک سهم در بازار سرمایه معامله شده و  قیمت آن بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین می‌گردد.

ساختار ETF ها  شبیه صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک هستند. واحدهای این صندوق‌ها در بازار بورس اوراق بهادار و با قیمتی نزدیک به NAV معامله می‌شوند.

ارزش مبنای هر واحد سرمایه­‌گذاری در صندوق‌­های قابل معامله ۱۰,۰۰۰ ریال است و NAV آنها هر ۲ دقیقه یکبار محاسبه می‌شود.

دوره فعالیت این صندوق‌ها کلا نامحدود بوده و میزان حداقل و حداکثری برای سرمایه‌گذاری افراد حقیقی و حقوقی در این صندوق‌ها منظور نشده است.

بازخرید واحدهای این نوع صندوق‌ها در کوتاه مدت بدون پرداخت جریمه، امکان‌پذیر می باشد و دوره پرداخت وجه بازخرید واحدها حداکثر یک روزکاری است.

به همین دلیل این صندوق‌ها از نقدینگی و شفافیت قیمت نسبتاً بالایی برخوردارند.

امتیاز صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله ETF

• معافیت مالیاتی معامله شده در واحدها
• افزایش نقد شوندگی واحدهای صندوق با وجود عملیات بازارگردانی
• متنوع‌سازی دارایی ها با حذف هزینه و صرف کمترین زمان
• سادگی، سهولت و سرعت در  شکل معامله
• کاهش زمان تسویه نسبت به صندوق‌های فعلی
• خریدوفروش آنلاین واحدهای صندوق

به چه صورت ETF بخریم؟

لازمه خرید واحدهای ETF ، دارا بودن کد معاملاتی فعال در سیستم شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است.

واحدهای خریداری شده با نامهای مشخصی هستند و گواهی خرید آن، از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه صادر می‌شوند.

صندوق‌های ETF از تمامی دفاتر کارگزاری‌ها و سامانه آنلاین معاملات،قابل معامله هستند که این امر، سرمایه‌گذاری در ETF و خروج از آن را بسیار آسان نموده است.

با خرید و فروش واحدهای صندوق‌های ETF، درصدی به عنوان کارمزد،از حساب سرمایه‌گذار کسر می شود.

اما به استناد مفاد تبصره ۱ ماده ۷ “قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، در راستای تسهیل اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی ” بابت نقل و انتقال واحدهای سرمایه‌گذاری و انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله و صدور و ابطال آنها، هیچگونه مالیاتی اخذ نمی‌گردد.

همچنین کارمزد خرید و فروش این صندوق‌ها بر اساس شرایط معامله و نرخ کارمزد مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار است.

ارزش خالص دارایی‌های این صندوق­‌ها در لحظه محاسبه و به اطلاع بقیه سرمایه‌گذاران می‌رسد.

صندوق‌ها معمولاً هیچ تقسیم سودی ندارند و همه سود سرمایه‌گذاری‌­های صندوق در NAV آن خلاصه می‌شود.

انواع ETF‌ ها :

انواع متنوعی از ETF وجود دارد که به‌خوبی متنوع‌سازی شده‌اند،یک صندوق ممکن است دارایی‌های متفاوتی داشته باشد.

به‌عنوان مثال یک صندوق ETF ممکن است شامل ترکیبی از سهام ،اوراق قرضه و  کالا  باشد.(سهام، سپرده بانکی، شمش طلا، اوراق خزانه دولتی، مقداری پول نقد، سکه، ارز یا ترکیبی از تمامی این موارد باشد.)

برای خرید این نوع صندوق‌ها بهتر است دیدگاه میان‌مدت و بلندمدت (بیش از ۶ ماه) وجود داشته باشد.

صندوق با درآمد ثابت :

صندوق با درآمد ثابت قابل معامله در بورس نوعی از ETF است که در آن میزان رشد صندوق، به صورت ثابت و مشخص می باشد.

با خرید یک واحد از این صندوق‌ها، مقدار معینی درآمد برای سرمایه‌گذار به دست می آید.

اگر واحد سرمایه‌گذاری برای مدت‌زمان کوتاهی نگهداری شود، به همان نسبت ، بازدهی کوچک‌تر از بازدهی سالانه خواهد شد.

صندوق در این شرایط، ضامن اصل پول و سود شما است.

حداقل ۷۵ درصد از دارایی این صندوق‌ها از اوراق مشارکت بانکی، سپرده بانکی یا سایر اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق خزانه تشکیل می‌شود.

در بازار سرمایه، سرمایه‌گذاری در ETF با درآمد ثابت، به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بدون ریسک قلمداد می‌شود.

صندوق سهام :

یک ETF سهام ،از تعدادی سهم گوناگون تشکیل می‌شود. در این حالت ممکن است شرکت اصل پول فرد را تضمین کند.

اگر اصل پول تضمین شود، مدیریت صندوق، ضامن زیان صندوق می شود ،نه سود آن.

یعنی اگر صندوق سود کسب کند، سرمایه‌­گذار در سود سهیم است اما درصورت زیان،چیزی از پول فرد کم نمی‌گردد.

ولی در برخی از صندوق‌های سهام، سرمایه­‌گذاران هم در سود و هم در زیان شریک هستند .

۷۰ درصد دارایی این صندوق‌ها از سهام تشکیل می‌شود.

این صندوق‌ها بدون ریسک نیستند، زیرا که ممکن است هیچ سودی حاصل نشود. در حالی که در صندوق با درآمد ثابت، سرمایه‌­گذار از درآمدی ثابت بهره می‌برد.

صندوق مختلط :

صندوق مختلط، نوعی صندوق است که میان دو حالت قبلی ،صندوق سهام و صندوق با درآمد ثابت قرار دارد.

در این نوع صندوق حداقل ۴۰ تا ۶۰ درصد از دارایی را سهام و مابقی را اوراق با درآمد ثابت (مثل سپرده) و سایر دارایی‌ها تشکیل می‌دهد.

صندوق بازار خارجی :

به غیر از صندوق ETF بازار داخلی، در بسیاری از کشورها صندوق بازار خارجی هم وجود دارد.

این نوع از صندوق‌ها زمانی‌که می‌خواهید در سایر کشورها سرمایه‌گذاری نمایید کاربرد دارد.

به‌عنوان مثال اگر بخواهید در هر کشوری سرمایه‌گذاری نمایید اما اطلاعی از وضعیت اقتصاد و بازار آن نداشته باشید، می‌توانید از ETF بازار خارجی (Foreign Market) استفاده کنید.

صندوق ارز :

ETF  ارز از دیگر انواع این صندوق‌های قابل معامله در بورس است.

بیشتر دارایی این صندوق‌ها را ارز تشکیل می‌دهد. استفاده از ETF  ارزی در بازار فارکس مرسوم است.

سرمایه‌گذاران برای پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز از این نوع صندوق‌ها استفاده می‌کنند.

صندوق صنعتی :

ETF های صنعتی، نوعی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله هستند که تمامی سهم‌های آن از یک نوع صنعت خاص انتخاب می‌شوند.

کارایی این صندوق‌ها زمانی است که افراد از روند رو به رشد یک صنعت اطلاع دارند اما نمی‌دانند این رشد به طور خاص مربوط به کدام‌یک از شرکت‌های زیر مجموعه آن صنعت است.

صندوق کالایی :

در صندوق‌ کالایی، دارایی‌ها به جای سهام و اوراق از کالا تشکیل می‌شود.

صندوق طلا، صندوق فلزات گرانبها شامل طلا، نقره و پلاتین، صندوق فلزات غیرگرانبها شامل فولاد، آلومینیوم، مس و غیره و صندوق نفتی چند مثال از ETF کالایی هستند.

برای خرید ETF در انتخاب صندوق، باید به سابقه مدیریت و عملکرد آن به‌ عنوان معیار انتخاب توجه کرد.

از آنجا که معاملات آنها در بورس انجام می‌­شود، سازمان بورس و اوراق بهادار، کنترل‌های لازم جهت ورود صندوق به بورس را انجام داده و لذا بخش بزرگی از مشکل اعتماد افراد ناآشنا به بورس، در این باره حل شده است و افراد می­ توانند با اعتماد کافی به خرید این صندوق‌­­ها اقدام نمایند.

 استفاده از این صندوق‌­ها و تجمیع دارایی افراد، گاهی اوقات حتی باعث ایجاد بازدهی بالاتری نسبت به سرمایه­‌گذاری‌های انفرادی می‌شود.

استفاده از این صندوق‌های ETF (صندوق های قابل معامله در بورس ) به دلیل قابل معامله بودن، نقدشوندگی بالا، ریسک پایین، نیاز به اختصاص زمان کم و معافیت‌های مالیاتی از بهترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.

تعریف ای تی اف و تفاوت آن با صندوق های سرمایه گذاری

صندوق های ای تی اف یکی از محبوب ترین و پر کاربرد ترین صندوق های سرمایه گذاری هستند که امکان خرید و فروش دارایی های افراد در آن وجود دارد.

این صندوق قابلیت معامله در بورس را دارد.

توجه داشته باشید که امکان دارد این صندوق از چند سهم مختلف مانند؛ ارز، طلا، سکه و سهام های دیگر تشکیل شده باشد.

صندوق های ای تی اف تا حدودی شبیه به دیگر صندوق های سرمایه گذاری هستند. اما علاوه بر شباهت داشتن، تفاوت هایی هم با هم دارند که در ادامه برخی از این تفاوت ها را بیان می کنیم.

• معاف بودن از مالیات

معمولا در صندوق های ای تی اف انجام معاملات بدون گرفتن مالیات انجام می شود. همین امر موجب است که بین مردم محبوبیت زیادی ایجاد کند و افراد به راحتی بتوانند کار خود را اجرا کنند.

• ایجاد سرعت در معاملات 

با توجه به سادگی صندوق های ای تی اف می توان گفت که سرعت آن نسبت به دیگر صندوق های سرمایه گذاری بیشتر است.

• قیمت عالی

یکی دیگر از مهم ترین تفاوت های صندوق ای تی اف با دیگر صندوق های سرمایه گذاری ، قیمت عالی و ارزان آن در معاملات می باشد.

• امکان حساب کردن لحظه ای دارایی ها

افرادی که در این صندوق ها سرمایه گذاری کرده اند، می توانند در هر زمانی اقدام به حساب کردن دارایی های خود کنند و از ارزش آن اطلاع داشته باشند.

• امنیت فوق العاده

گاهی ممکن است برخی افراد از صندوق های سرمایه گذاری سوءاستفاده کنند و دارایی های مردم را بالا بکشند، اما با سرمایه گذاری در صندوق های معتبر ای تی اف دیگر نگران کلاهبرداری نباشید. این صندوق با امنیت بالایی که دارد می تواند گزینه مناسبی برای شما باشد.

• امکان مشاهده وضعیت

صندوق های ای تی اف این امکان را برای سرمایه گذاران به وجود آورده است که به صورت آنلاین بتوانند وضعیت خود را مشاهده کنند و دیگر استرس و نگرانی نداشته باشند.

با توجه به ویژگی های خاصی که این صندوق دارد می توان گفت؛ ای تی اف یک گزینه خاص برای افرادی است که می خواهند ریسک کمتری را تجربه کنند.

همچنین اگر قصد سرمایه گذاری در صندوق ای تی اف را دارید اما اطلاعات کافی در مورد آن ندارید می توانید؛ برای اطمینان بیشتر، مدیریت دارایی های خود را به مراکز معتبر واگذار کنید.